Please feel free to comment, critise or send us your additions and suggestions for future blogs; as a dealer, I also buy new material, send your offer to

Commentaar en aanvullingen op deze blog zijn van harte welkom. Heeft u advertentie materiaal of oude tijdschriften waar u zelf niets meer mee doet, stuur dan een email naar Voor mooi materiaal betaal ik een goede prijs. Heeft u zelf belangstelling voor oude advertenties, kijk dan eens in de on-line catalogus van SROK Ads op of bij onze advertenties op Marktplaats.

woensdag 18 december 2019

Modernize with Mack

Because it seems that car ads are by far in the majority we decided to investigate that category some more and visited a collector with a very large (approx. 50.000) collection of car advertisements. The collection is not limited to ordinary cars, but includes truck, ambulances, fire engines and other utility vehicles and has ads from approx. 1890-1980.

With his help we found some very nice examples which helped fill some gaps: 2 very early ads (1901, 1905) and three later than 1979.

Again, we found support for our theory that there was a peak in the late 1920s, early 1930s and another peak in the 1950s.

We'll go into that some more in the article (due to appear on-line in February 2020), but for now I'd like to share some really nice Mack fire engine ads from 1947-1953.

[1] Modern Living series, for more info follow this link

vrijdag 13 december 2019

Modern pancakes

One of the more challenging subjects to be labeled as modern is food.

Modern potatoes? Modern vegetables? Modern eggs?

So far, the only examples we found refer to the modern packaging used for the product or the modern factory where it's made.

Pillsbury in 1930 goes one step further and talks about their "modern pancakes".

Breakfast should be good news as well as good food
try this modern kind of pancake

Pillsbury Pancake Flour, SEP April 19, 1930

"Pillsbury made a discovery - Pillbury's Pancake Flour contains a new kind of flour, unusually soft, fine and delicate. It makes lighter pancakes, more tender, more delicious, easy to digest. Much better than the old-fashioned kind - truly modern pancakes."

Earlier in the text the ad stresses the importance of  'good health, good digestion', hence a pancake that is easy to digest must be good for you. Pepsi Cola uses a similar strategy in their series of ads from the 1950's where Pepsi is praised as a "modern, light refreshment". More about this in another blogpost.

[1] Modern Living series, for more info follow this link

woensdag 20 november 2019

A first inventory of products that are labeled 'modern'

Although our corpus is still very small (see the second last post), we can already see a pattern emerging. A quick tally shows the following results (in no particular order)

  • washing machines -2
  • cars - 76 (of which 18 in the series "Be Modern - Buy Chrysler" and 7 in "Modern living" series by Lincoln)
  • toothbrushes - 1
  • cookers/ranges - 1
  • silverware/flatware - 4
  • fashion - 9
  • car parts or accessories, motor oil -2
  • furniture - 1
  • Elsie, the Borden cow ("Women are much more modern than men") - 1
  • cookware -3
  • tableware, glasses - 3
  • flooring - 1
  • ships, aeroplanes, transport - 3
  • cosmetics - 3
  • personnel ads - 1 ("healthy work for modern women")
  • food - 3 ("modern packaging") 
  • beverages - 1
  • cigarettes -2
  • bathrooms - 1
  • soap - 1
  • refrigerators - 1
  • radiators, heaters - 2
  • hardware - 1
  • lamps - 1
  • cleaning - 1
  • packaging (cellophane) - 1
  • beer - 1
  • radio - 1
  • sewing machines - 6 (5 of which a series by Singer)
  • curtains - 1
  • detergent - 1
  • professional coffee machines - 1

As you can see, most products occur only once or twice, and often it is not the product that is labeled 'modern', but the packaging (cellophane) or the potential buyers ("modern people buy beer").

Cars and fashion are the top runners,  followed by small household items such as cookware, flatware etc.

Our source material may have been slightly biased towards cars, but not enough to explain the 76 - 61 ratio of cars versus all other products.

Obvious categories that are completely missing are insurance, banking, telecommunications, computers(!) - apparently there's no such thing as a "modern computer" :-)

Food and beverages are a difficult category, because how can you label a food as "modern"?

'Modern people eat potatoes' or 'A modern potato for today's healthy dinner' - it just doen't sound right.

When I started collecting, I used very broad categories to store my collection:

  1. Food, drink and smoking
  2. Transport 
  3. Health and body
  4. Fashion
  5. In and around the house
  6. Everything else
 If we add the numbers first list by these groups, we get the following results:

  1.  6
  2.  78
  3.  6
  4.  9
  5.  30
  6.  3
We will examine the ads more closely to try and find an explanation for the higher number in group 5 (In and around the house) - I'm guessing it has something to do with products that are very visible to the people that use them and the people we entertain in our homes. After all, what's the use of being modern if other people can't tell that we are?

[1] Modern Living series, for more info follow this link

woensdag 16 oktober 2019

Modern Old Dutch Cleanser

How do you work the word modern into advertising for a product with the name "Old Dutch Cleanser"?

The answer is simple, and very clever indeed: by not concentrating on the product - something cannot be both old and modern at the same time, but by focusing on the packaging instead:

Old Dutch Cleanser, Saturday Evening Post, 1939

Or, like they did the year before, by focusing on the buyer:

Old Dutch Cleanser,1938

A very clever bit of advertising ...

[1] Modern Living series, for more info follow this link

dinsdag 17 september 2019

Some preliminary statistics

One of the first things to tackle in this project [1] was finding suitable source material, which meant finding one or more large enough collections to ensure that what we found was not (or at least not terribly) biased towards one result or another.

My own collection (approx. 100-150.000 ads) provides a rich starting point, but is slightly biased. I've collected ads that I found to be unusual, beautiful or interesting either from a marketing or from a historic/documentary point of view, which means that there are MILLIONS of ads that I have seen, but not kept. Among those there could have been many that contained the word "modern". 

Using Google to search the internet has the same problems as an ordinary Google search - the search algorithm will show you the sites with the highest ranking, not necessarily the best sites. However, if you know what you're looking for, a Google search is a wonderful tool to find extra examples, illustrations etc.

I decided to start by looking at what I found during my regular work as dealer; every new pile of magazines purchased is basically "new raw material", so while harvesting and sorting the ads I put everything relating to "modern" aside, even the ads that I did not find collectable or commercially valuable. This ensured a fairly random random first search which I hoped would provide us with enough material for more specific searches later on in the project.

After I while I had found 109 different ads (and the number keeps growing weekly, sometimes daily). The sample is to small to be statistically reliable, but gives a good first impression.

As first attempt at classification we put them in chronological order and counted the occurrences per decade. Below is a graph showing the results.

Occurrence of the word "modern" in advertising per decade.

We see confirmed what we thought at the start of the project: a peak in the 1930s and a second peak in the 1950s. So far we weren't able to find any "modern" ads from the 1980s and upwards [which doesn't mean they don't exist :-) ]

The sudden decline in the 1940s is most likely due to the Second World War and its aftermath, during which period society had other things on its mind than being modern.

In another post we'll go into the different products/product groups that were advertised as modern.

[1] Modern Living series, for more info follow this link

zondag 25 augustus 2019

Jazz and modern smoking

(this post is part of our Modern Living series, for more info follow this link)

Dutch magazine ad from 1939; connecting jazz, modern and American. 

Not only is the cigarette brand presented as modern, it's a "modern American" cigarette. Stressing the fact that this is an imported cigarette is quite unusual in the 1930s in the Netherlands as only a few years earlier (1933) a government funded campaign was launched to promote buying Dutch products.

More about the connection between jazz and smoking later, for now I just want to share the picture, which I think is quite striking in it's use of colour. 

Jazz cigarettes, Panorama, Aug 10, 1939

 P.S. I cannot find any information about this particular brand - any and all information is welcome.

maandag 12 augustus 2019

World's most modern motor car!

(this post is part of our Modern Living series, for more info follow this link)

Chrysler, Saturday Evening Post, Dec 8, 1956

The headline under the drawing of the car speaks for itself :-) 

The emphasis is on technical improvements: a new suspension system, new transmission, smaller wheels with bigger - and low-pressure - tires. Luckily there are also "exquisite new appointments and interior conveniences [that] will delight a lady's heart".

This ad supports our preliminary findings that there is a peak in the occurrence of the word 'modern' in the 1930s and 1950s. But we will have to do more research to substantiate that claim and will get back to that later this year.

zondag 11 augustus 2019

Lucky Strike

(this post is part of our Modern Living series, for more info follow this link)

We found a Dutch Lucky Strike ad from 1932, in which the use of "modern Ultra Violet Rays" in the toasting process was specifically mentioned (the highlighting of the word in the picture below is done by me) and the words "Ultra Violette Stralen" were given a very prominent place in the text, thereby focusing on the modern scientific nature of the process.

Another 'unique selling point' for this ad is explained in the heading "Versch uit Amerika", which translates to "Fresh from America". In Dutch too, "vers" (versch is old spelling) has the double meaning of "not stale" and "new".

Interestingly, in the American version(s) of the ad campaign, the word modern does NOT appear, instead, the focus is on the analogy with the sun:

"Everyone knows that sunshine mellows, that's why the 'TOASTING' process includes the use of the Ultra Violet Rays"

Lucky Strike, Haagsche Courant, Jan 23, 1932

Examples of the American ad campaign can easily be found on Google by searching "Lucky Strike Sunshine Mellows ad campaign".

The Ford V-8

(this post is part of our Modern Living series, for more info follow this link)

Ford V-8, [Fortune?], 1934

As we've found in our research, the word "modern" in advertisements can mean many things.

What makes the new Ford V-8 for 1934 "Distinctly Modern"? According to the text, its beauty, comfort, speed, economy and safety: it "leads the line in design" (beauty), has an "exceptionally smooth performance" (comfort), has "quicker acceleration" (speed), has "more miles per gallon" (economy), and offers "Great security in driving because of the all-steel body and safety glass" (safety).

When Henry Luce founded Fortune, he envisioned a magazine that was targeted at "wealthy and influential people". Its "Purpose" (Luce capitalized the word) was: "To reflect Industrial Life in ink and paper and word and picture, as the finest skyscraper reflects it in stone and steel and architectural design" (letter to advertisers by Luce, included in vol. 1, no. 0 of Fortune, September 1929). The Ford ad, with its sleek car, elegantly dressed woman, and confidence-inspiring text, seems to fit the mission of the magazine and Luce's (modern) industrial vision perfectly.

Miner's modern cosmetics

(this post is part of our Modern Living series, for more info follow this link)

Miner's "top-ten" cosmetics, Picturegoer, December 7, 1957
This Miner's cosmetics ad from 1957 we found taps into "modern" English youth culture to advertise its products.

The brand presents itself as with-it through making lots of references to music: Miner's "top-ten" cosmetics offer a "hit parade" of beauty products, you'll be "right on the beat" (a reference to 1950s beat music) with their "beauty aids", and Miner's Super-Stay lipstick is a "top hit" that is available in "pop colours".

According to the text, Miner's is "as modern as tomorrow's mood". Buy it, the ad suggests, and you'll be dancing and flirting at the dance hall, dressed in "your style, your colours" - like a truly modern girl. 

The way to Modern Living

The next couple of months we will be posting blogs about a new project that my daughter Saskia and I have started this year.

For a long time we had been wanting to do something together involving advertising and in 2018 we sent in our application to the Ephemera Society of America (ESA) for the Philip Jones Fellowship for the Study of Ephemera

Our idea was to investigate the use of the word 'Modern' in advertising. Some of the questions we wanted to answer were:

  • How and when is the word used? 
  • Is it used in specific industries (automotive, apparel) only or do you find it in advertising for all sorts of products? 
  • Is it more common in certain periods? 
  • Is the word targeting a specific consumer demographic? 
  • Who labels the products as 'modern'? Is it the advertiser who first labels the product as modern? Or are products already perceived as modern by the consumer and are advertisers simply using the word in their advertising to confirm that status?
  • Are there advertisers labeling their products as modern to boost sales while the product does not really deserve the label 'modern'?

We were very happy to receive the news earlier this year that we had won the competition and enthusiastically started searching for examples, using my own collection of advertisements as a starting point.

The project will result in a digital paper, to be published online in early 2020. Naturally, it will be profusely illustrated.

In this blog we will post a series of three short essays with the results of our research, interspersed with shorter entries containing scans of interesting ads.

Keep following this page for updates !

For more information on the ESA and the Philip Jones Fellowship, please refer to the links above; the ESA also has a Facebook page.

dinsdag 30 juli 2019

OK, de datum uit de vorige post hebben we dus niet gehaald.

Maar we zijn wel bezig met een interessant nieuw project, over het gebruik van het woord "MODERN" in de reclame.

Stay tuned for more info !

P.S. Voor een preview van de nieuwe website ga naar

zaterdag 20 oktober 2018

Zodra onze volledig vernieuwde webshop"in de lucht" is, zullen we ook weer regelmatig posten op dit blog.

We streven naar medio November !

woensdag 16 maart 2016

l'histoire se répète

We geven geen prijzen voor het juiste antwoord, maar zijn wel benieuwd of iemand het jaartal waarin deze advertentie gepubliceerd is, kan raden.

dinsdag 7 juli 2015

Veranderende taal

Taal verandert, en met name de betekenis van woorden wil in de loop der jaren nog wel eens wijzigen. Uiteraard is in het Engels de betekenis van 'gay' nogal ingrijpend gewijzigd en men ziet het woord dan ook niet langer in advertenties gebruikt worden. Maar ook in het Nederlands zijn voorbeelden te vinden, zie de advertentie hieronder. Toelichting is denk ik niet nodig ... :-)

Van den Brink, Haagsche Courant 15 november 1962

maandag 1 juni 2015

Melk inhaker

(Voor recente inhakers in de reclame zie Verse Reclame )

Ook in het verleden kwamen directe inhakers voor, met name bij overwinningen in de sport. Soms duurde het even voordat de reclamemakers ergens op inhaken, zo is het Witte Fietsen Plan van Provo uit Augustus 1965, terwijl de onderstaande advertentie voor melk pas in September 1966 in de Libelle kwam te staan, ruim een jaar later. Wellicht dat het even duurde voordat de Witte Fietsen populair genoeg waren om door te dringen in de rclame?

Reclame voor Melk, Libelle 10-9-1966

woensdag 10 december 2014

Inhakers in de reclame (1961)

Voor recente inhakers in de reclame blijft Verse Reclame erg leuk om te volgen. 

Maar uiteraard kwam het verschijnsel vroeger ook voor. Hieronder een leuk voorbeeld uit 1961 van Lexington, dat inhaakt op de nieuwe verkeerswetgeving m.b.t. zebrapaden. De knipperbolpalen gingen per 1 november uit dienst, omdat vanaf die datum voetgangers onder vrijwel alle omstandigheden op zebrapaden dezelfde bescherming kregen als met de knipperbollen. De advertentie is verschenen op 24 november, dus niet razend snel, maar toch een echte inhaker.

Lexington, Leeuwarder Courant, 24-11-1961

woensdag 22 oktober 2014

Economic boycot Russia

Het is een cliché dat men moet proberen te vermijden, maar soms is er echt "niets nieuws onder de zon" zoals het artikeltje hieronder weer eens laat zien.

Rusland, economische boycot, handel- en industriebelangen die geschaad worden, het zou ook vandaag in de krant hebben kunnen staan, met dien verstande dat de rollen omgedraaid waren in 1935: toen was het Rusland die de economische boycot begon.

De Tijd, 15 februari 1935

dinsdag 16 september 2014

Chess in advertising

Gisteren begonnen met het netjes sorteren/rubriceren van de map "Schaken".

Eerst maar eens uitdunnen, d.w.z. de dubbele eruit - daar zijn uiteraard veel manier voor, alfabetisch sorteren op merk is er één van,maar ditmaal had ik gekozen voor eerst grof sorteren op formaat (groter of kleiner dan A4), kleur of zwart-wit, hele of halve pagina. Tijdens dit proces meteen een apart stapeltje gemaakt voor "magazine covers" en knipsels waar op de een of andere manier opeens een schaakbord in opduikt (terwijl het artikel bijvoorbeeld over het breien van een jongenstrui gaat). Daarnaast meteen even de "echte" schaakadvertenties eruit gefilters (dus waarin schaakspellen of schaakcomputers te koop worden aangeboden, daarvan is het logisch dat er een schaakbord op te zien is). Dat levert al snel resultaten op, zo bleken mijn Grolsch en Hero schaak-advertenties wel heel vaak in de map te zitten.

Na uitdunnen komt dan het leukste gedeelte, het rubriceren.

Als eerste indeling advertenties met :

  1. alleen één of meer schaakstukken (dus geen schaakbord)
  2. met een deel van een schaakbord (bijna altijd een hoek)
  3. met een volledig schaakspel, zijaanzicht
  4. met een volledig schaakspel, bovenaanzicht zodat de opstelling zichtbaar is 
  5. een volledig bord, maar met fantasie schaakstukken (zie illustratie) of met het verkeerde aantal velden - zie ook de illustratie :-)
Iemand vertelde mij laatst dat hij zichtbare opstellingen controleerde op juistheid (dus of het een mogelijke opstelling was - bij beginopstellingen is dat goed te doen, maar naarmate het spel vordert zijn er enorm veel mogelijke opstellingen en waarschijnlijk evenveel of meer die nooit te bereiken zijn door een opeenvolging van toegestante zetten, zie o.a iemand die dezelfde vraag stelt op en het artikel op Wolfram dat wat getallen noemt).

Een andere indeling is op basis van de rol die het schaakspel speelt in de advertentie:

  1. Als illustratie bij de tekst "The right move ...", "Your next move ...",  "Vader's juiste zet", etc. 
  2. Als illustratie met de impliciete connotatie "hier gebeurt iets intellectueels" 
  3. Als bladvulling (bij meubelfabrikanten staat er vaak een schaakspel op de salontafel, waar dat net zo goed een bloemenvaas had kunnen zijn). 
Veel meer opvallende zaken ben ik nog niet tegengekomen, dus "wordt vervolgd".

Rochas, advertentie uit Nederlandse glossy, 1997

(overigens hanteer ik zelf voor mijn beeldarchief vaak nog een indeling in mooi/er-is-over-nagedacht vs. triviaal/gemakzuchtig)

P.S. Zag bij het terug/insteken van de advertenties in de map dat ik een belangrijke indeling over het hoofd gezien had: de spelers !

  1. Twee mannen (en dan in het bijzonder vader-zoon)
  2. Man-vrouw
  3. Man alleen
  4. Vrouw alleen
  5. Kinderen
  6. Geen spelers

maandag 8 september 2014


Negenennegentig procent van mijn reclame verzameling komt uit kranten en tijdschriften en met name de publiekstijdschriften geven vaak een leuk doorkijkje naar het dagelijks leven en wat de mensen bezighield.

Zo was het in vooroorlogse familietijdschriften heel gebruikelijk om rapportages (en soms ook gewoon losse fotootjes met nauwelijks een bijschrift) te publiceren over "exotische" landen en volkeren. Overigens geven die artikelen niet alleen een aardig beeld van de "natuurvolkeren" maar ook van de manier waarop er in het Westen over deze mensen gedacht en gesproken werd.

Zo kwam ik vandaag tot mijn verbazing een paginagrote foto tegen van een Yeridi (zetfout of andere manier van uitspreken/transcriberen van de naam, geen idee) bijna exact 77 jaar geleden verschenen op de achterpagina van de Panorama. Overigens helaas zonder enig begeleidend artikel, het zou interessant zijn te lezen hoe men toen over dit volk dacht. Maar in het bijschrift van de foto weer men toch heel aardig een sensationeel beeld op te roepen.

Een hoofdman der Yeridi's, de duivelaanbidders van Irak (Panorama, 27-8-1937)

maandag 16 juni 2014

Het moordende tempo van de moderne samenleving

Iedereen(?) verzucht het wel eens: altijd druk, druk, druk, nooit ergens tijd voor, geen moment voor jezelf (of voor Moccona) ...

En altijd denkt men dat het een recente ontwikkeling is, dat het vroeger allemaal wat rustiger was - dat blijkt een misvatting. Vandaag een voorbeeld van ruim 64 jaar geleden, waarin men ook al klaagt over de snelheid van het moderne leven:

King, Elseviers Weekblad, 1 april 1950

dinsdag 3 juni 2014

Tall girls

De advertentie van vandaag levert onomstotelijk bewijs dat vrouwen in de jaren 20 van de vorige eeuw beduidend langer waren dan tegenwoordig. Wat de oorzaak is van de krimp, is onbekend.

(Nice dress, BTW)

Debenham & Freebody, Illustrated London News, 9-5-1925

woensdag 28 mei 2014

New and improved (and improved again and again and again ...)

Als je een product verkoopt dat mensen (vaak) niet echt nodig hebben (of zo regelmatig kopen dat het gevaar bestaat dat ze puur voor de verandering eens een keertje bij de concurrent gaan kijken) is het zaak van tijd tot tijd met iets nieuws te komen, zodat de klanten er niet op uitgekeken raken.

Vandaar dus de schier eindeloze stroom aan vernieuwingen - soms echt vernieuwend, meestal trendy (powerfood bessen in je vruchtensap) of vergezocht, waarbij de vernieuwing zit in details waarvan het soms niet eens duidelijk is waarom men dat dan niet eerder bedacht heeft, zo voor de hand liggend is het.

Soms wordt de boel gewoon belazerd en is iets helemaal niet nieuw, maar wordt het gebracht als een revolutionaire nieuwe vinding - aardig voorbeeld daarvan vind ik zelf de tv-reclame van een paar jaar geleden voor keukenpapier dat niet scheurt als het nat wordt - een uitvinding die zo'n 60 (!) jaar geleden ook al eens als nieuw op de markt gebracht is.

Voorbeelden van de eindeloze vernieuwing in details zijn maandverband, gezichtcremes met steeds een andere specifieke taak zoals het bestrijden van 'de zeven tekenen van veroudering' of hydratering van de huid, keukenpapier, zakdoekjes, luiers,etc. etc. 

Hoe saaier het product, hoe spectaculairder de lijst met vernieuwingen :-)

Hieronder een vrij recent voorbeeld (2003) van maar liefst 10 vernieuwingen aan Pampers luiers - vooral dat de nieuwe Koala-sluiting ronder is lijkt me van wezenlijk belang voor moeder en kind.

Pampers luiers, SPAR Recepten, 2003

dinsdag 4 februari 2014


Uiteraard kan het woord van het jaar 2013 niet onbesproken blijven in dit blog. Op de Verse Reclame blog kon ik geen inhakers over het onderwerp vinden, wellicht ligt het toch nog te gevoelig om reclamegrappen over te maken. 

Dus zelf maar even gezocht, en meteen een serieuze suggestie voor de plannenmakers gevonden: geen gezeur meer over wel of geen subsidie of EU-hulp voor de voedselbanken, de mensen moeten zelf aan de slag! Uiteraard is het idee niet helemaal nieuw, zie onderstaande advertentie uit de Tweede Wereldoorlog.

Economische Voorlichtingsdienst, Panorama, 7 mei 1942

Wat ik me wel afvraag is of de opbrengst van 100 vierkante meter bruine bonen planten inderdaad maar 25 kg is (vers of gedroogd?) en wat dan beter is, die 210 kg aardappelen of die 25 kilo bruine bonen ... afgezien van persoonlijke smaak-voorkeuren denk ik dat je met 210 kilo aardappelen meer mensen langer kan voeden dan met die bonen?

Overigens werden dergelijke tuintjes niet alleen in Nederland maar ook in Engeland en Amerika gepropageerd door de regering, met net zo'n dringende oproep, maar wel met een positievere ondertoon, het ging niet alleen om overleven, maar je droeg met een zgn. Victory Garden rechtstreeks bij aan de toekomstige overwinning.

maandag 4 november 2013

Inhakers in de reclame

In de afgelopen maanden 2 nieuwe betekenissen van woorden geleerd die zijn blijven steken. Recentelijk vertelde ik iemand dat ik binnenkort op een Verzamelaarsbeurs ga staan, waarop hij meteen vroeg "heb je genoeg hout?" - initieel begreep ik niet wat hij bedoelde, na de uitleg ([extra] tafel(tje)s om handelswaar op te leggen) heb ik deze betekenis van het woord hout natuurlijk aan mijn eigen vocabulaire toegevoegd :-)

Het tweede woord had ik al een tijd geleden gehoord: inhakers en dan specifiek in de context "inhakers in de reclame", blijkbaar in die wereld een algemeen begrip. Op zoek naar voorbeelden kwam ik al snel op de blog Verse Reclame ( terecht. Daar zijn erg veel ontzettend leuke en creatieve voorbeelden van ads die momenteel in de diverse media te zien zijn. Zo staan er nu voorbeelden over Movember (overigens weer een woord/begrip dat ik nog niet kende) op de site.

Afhankelijk van de definitie kan het begrip inhaker vrij veel omvatten en zijn advertenties voor Moederdag of Sinterklaas ook voorbeelden van inhakers.

Mijn eigen beeldarchief bevat voor 90% advertenties uit de periode vóór 1970 en uiteraard was ik benieuwd of ik daarin vroege voorbeelden zou aantreffen. Ik heb voor het gemak Sinterklaas, Moederdag, Vaderdag en Kerst buiten beschouwing gelaten; dat zijn in mijn ogen wel erg makkelijke vormen van inhaken: niet alleen zijn het 'events' waarvan je weet dat ze elk jaar op dezelfde tijd terugkomen, vaak maakt men zich er ook erg makkelijk vanaf, een Sinterklaas of Zwarte Piet tekeningetje erbij en de normale advertentie is opeens een Sinterklaas advertentie geworden.

Hieronder een drietal.

Als eerste een inkoppertje, namelijk een referentie aan Koninginnedag, iets lastiger te herkennen omdat het een stuk implicieter is dan tegenwoordig. Maar ieder jaar rond 30 april verschenen er in de kranten advertenties voor bekende drankmerken waarin het glas geheven werd op een vaak niet bij name genoemde "feestelijke gebeurtenis".

Floryn, Utrechts Nieuwsblad, 29 april 1970

Maar als inhaker toch eentje in de categorie, je weet ieder dat het eraan zit te komen.

Aardiger zijn gebeurtenissen die je wel ziet aankomen, maar die duidelijk een eenmalig karakter hebben, zoals de aankomst van de Uiver in Nederland na de succesvolle race naar Melbourne in 1934. Uiteraard stonden de kranten daar vol van en ook de commercie speelde er driftig op in:

Vroom en Dreesman, Utrechts Dagblad, 20 november 1934

Tenslotte een voorbeeld van wat ik de meest pure vorm van inhaken vind: eenmalig en supersnel reageren op een actuele, eenmalige gebeurtenis - in dit geval was dat een uitzending van Farce Majeure de avond tevoren waarin het liedje "Beloofd is beloofd" werd uitgevoerd (de naam van de reclamecampagne die Simon de Wit toen voerde).

Simon de Wit, Utrechts Nieuwsblad, 22 januari 1972

Overigens is het vinden van een sluitende definitie niet helemaal triviaal, en is het lastig om te bepalen of iets er wel of niet bij hoort - een advertentie over rookworst - vaak met een schaatsthema vormgegeven - is duidelijk seizoensgebonden en daarmee voldoet hij aan het criterium dat de advertentie niet op een willekeurig tijdstip te plaatsen is. Het is echter wel erg algemeen en zit m.i. helemaal links in het "puurheids-spectrum" terwijl een inhaker op een overwinning tijdens een Elfstedentocht veel meer naar rechts zit. Uiterst rechts zijn dan inhakers op gebeurtenissen zoals de recente storm, waarover een interessante discussie gevoerd is op de Verse Reclame blog.

Ik heb geprobeerd e.e.a. in een grafiekje te zetten, dus wordt vervolgd.

zaterdag 31 augustus 2013

Thema's (2)

P.S. Zag dat ik al diverse afleveringen lang geen fotootjes heb bijgevoegd - dat is wel erg saai, dus bij deze aflevering in ieder geval weer wat kleurrijke voorbeelden :-)

(Het blijkt dat mijn scanner niet goed overweg kan met fel-oranje, dus met name de Heineken advertentie hieronder is in het echt nog opvallender ORANJE).


In vervolg op de lange lijst thema's van de vorige aflevering (die overigens nog lang niet compleet is), eerst maar eens wat zaken bundelen om een beter overzicht te krijgen.


Voor fabrikanten en winkeliers zijn (officiele) feestdagen vrijwel altijd een reden om er een schepje bovenop te doen, vooral nu de laatste jaren een ontwikkeling gaande is om bij zoveel mogelijk gelegenheden elkaar kadootjes te geven, die vaak ook nog eens veel luxer zijn dan vroeger. Gaf men vroeger alleen kadootjes met verjaardagen en Sinterklaas, kreeg moeder een nieuwe pan voor Moederdag (en vader een doosje sigaren) en was kadootjes geven met Kerst iets dat indruiste tegen de Nederlandse volksaard, tegenwoordig zijn digitale camera's, iPads en dergelijke geen uitzondering meer

In de reclame zie je van oudsher jaarlijks een opleving rond de tradionele feestdagen Sinterklaas, Kerst en Nieuwjaar (en in mindere mate Pasen). Later - met de toenemende welvaart en waarschijnlijk onder druk van de winkeliers - kwamen daar Moederdag en Vaderdag bij. 
Van nog recenter datum is Valentijnsdag, overgewaaid uit Amerika; en soms zie je zelfs referenties naar Halloween.

Jagermeister, Panorama, 2 mei 1980

Bijzondere gelegenheden

Nauw verwant aan de feestdagen zijn de bijzondere dagen en evenementen; hoewel Koninginnedag (tegenwoordig Koningsdag) altijd al uitbundig gevierd werd, zag je het niet spectaculair terug in de reclame - het waren meestal de jeneverfabrikanten die hun Oranjebitter nog eens extra aanprezen en later kwamen daar de oranje tompoezen van de bakker en de Hema bij. Bij bijzondere gelegenheden m.b.t. het Koninklijk Huis zoals geboortes, huwelijken, verlovingen en troonswisselingen pakte men grootser uit, hoewel de toonzetting tot de jaren 60 wel steeds ernstig en eerbiedig bleef. In het huidige Maxima-tijdperk is de reclame rond dat soort gebeurtenissen een stuk speelser geworden.

De rol van "Oranje" als verbindende factor in Nederland is voor een (groot) deel overgenomen door de sport - bij elke EK of WK voetbal vallen de fabrikanten over elkaar heen om met een oranje gekleurd product op de markt te komen. De oranjegekte ziet men nu ook bij de Olympische spelen en veel andere sporten. Veel sport-gerelateerde reclame is van de categorie "inhakers"; wint een Nederlander een groot sportevenement, dan verschijnt er vrijwel direct reclame die aan het evenement refereert of waarin de sportman of -vrouw optreedt om een - meestal niet sport-gerelateerd - product aan te prijzen.

Heineken, Misset Horeca, 16 mei 2008

(wordt vervolgd)

zaterdag 3 augustus 2013


Hieronder de volledige lijst met thema's waar ik in de vorige aflevering van deze blog mee eindigde. Ik laat ze vandaag alleen als alfabetische opsomming zien, zonder verklaring waarom het überhaupt interessant zou kunnen zijn om advertenties die hierop betrekking hebben te verzamelen.

Sommige zijn ingegeven door klanten van SROK Ads, die een bepaald onderwerp verzamelen (dobbelstenen, kabouters, goochelen), andere onderwerpen illustreren cliches die reclamemakers bewust of onbewust gebruiken. De schattige baby, de sluwe vos, de oersterke olifant of neushoorn, de slimme aap, iets aan de haak slaan (hengelsport). Ook onderwerpen die iedereen in de doelgroep herkent zijn een geliefd middel: voetbal (volkssport), tennis (voor de betere klassen) - beiden worden gebruikt om de meest uiteenlopende producten aan de man te brengen. Bij het gebruik van voetbal is dat trouwens vrijwel altijd letterlijk "aan de man" brengen, bij tennis kan het ook gaat om producten voor vrouwen.

Daarnaast geven ze een leuk kijkje in welke zaken die nu vrijwel uitgestorven zijn in het verleden als normale elementen van het dagelijks leven gezien werden: draaiorgels, padvinders, postzegels verzamelen, etc.

Ook de actualiteit komt vaak terug: atoomkracht (in de jaren na de tweede wer, koninklijk huis (heel tijdgebonden, komt vrijwel uitsluitend voor bij geboortes en jubilea en dergelijke),

In de volgende aflevering(en) zal ik de afzonderlijke thema's toelichten.

Eetmomenten tijdens de dag
Advocaten (rechterlijke macht)
Alice in Wonderland
Aliens (zie Ruimtevaart & ruimtewezens)
Bad en douche
Cijfers en letters
Droste effect
Gedichtjes en rijmpjes
Horen, zien en zwijgen
Koninklijk huis
Parasol & paraplu
Pier (Scheveningen)
Postzegels verzamelen
Piraten (=> zeerovers)
Sneeuwballen gooien

donderdag 1 augustus 2013

Panic (3)

Stel je hebt alles keurig onderverdeeld in thema's, onderwerpen en daarbinnen weer op alfabet, formaat of welke andere keus je daarin ook gemaakt hebt.

Wat als de map/doos/kamer of zelfs het huis dan toch te vol raakt?

Wanneer is genoeg ook echt genoeg?

Wat speelt daar bij mee?

Er moet natuurlijk voldoende fysieke opslagruimte zijn en binnen die ruimte voldoende opbergsystemen (dozen, mappen, kokers), die bovendien toegankelijk moeten zijn,  Voor het opbergen van advertenties zijn dozen overigens handig om even snel een stapel op te ruimen, maar toegankelijk worden ze daar niet van, ook niet als je op de doos schrijft wat erin zit (of liever, probeert te schrijven, want na een paar uurtjes opruimen ontstaan immers toch de dozen met "nog uitzoeken", "van alles wat" en dergelijke labels). Dus voor een hoger detailniveau moet je toch weer naar een systeem van mappen. Daar heb ik al eerder over geschreven (zie de aflevering 'Boxes, boxes, boxes'), dus zal daar vandaag niet verder over uitwijden.

Interessanter is natuurlijk de vraag 'wanneer is een verzameling compleet (genoeg)'?

Dat hangt - open deur - helemaal af van het doel waarmee je de objecten verzamelt hebt.

  • Streef je naar compleetheid? Gaat het je erom "alles" in handen te krijgen zonder witte vlekken, zoals bij de klassieke postzegelverzamelaar? Dan is het vooral een kwestie van voldoende opbergsystemen kunnen aanschaffen om alles netjes in op te bergen en natuurlijk de kunst om "alles" te kunnen vinden. Zelfs voor een schijnbaar goed behapbare verzameling zoals "alles van Verkade" betekent dat vele honderden advertenties terwijl je er nooit zeker van kan zijn dat je alles hebt, simpelweg omdat zelfs bij de fabrikant zelf geen archieven zijn waarin alle reclameuitingen beschreven staan. In principe zijn hier de enige beperkende factoren voldoende geld (om ook zeldzame stukken te kunnen aanschaffen) en voldoende ruimte (zeker als je niet alleen platte zaken verzamelt kan een beetje verzameling al snel uit te hand lopen en vele kamers van het huis gaan vullen).
  • Gaat het je om de jacht en verdwijnt alles thuis meteen in een doos of in de kelder? Dan is ook hier alleen de fysieke ruimte een beperkende factor :-) Ik moet overigens eerlijk bekennen dat in de eerste jaren dat ik Marktplaats "ontdekte" de aankopen elkaar zo snel opvolgden dat hier ook bij mijj zeker sprake van was.
  • Wil je een tentoonstelling samenstellen? Dan moet je in ieder geval voldoende hebben om een afgewogen keus te kunnen maken: qua periode, thema, zelfs vormgevingsaspecten zoals kleur kunnen een rol spelen.
  • Wil je wetenschappelijk onderzoek doen? Dat moet het corpus in ieder geval groot genoeg zijn om je conclusies/gevoltrekkingen te kunnen rechtvaardigen. Een verzameling voldoet dan meestal niet, want bij het samenstellen van een verzameling is meestal al - bewust of onbewust - een voorselectie gemaakt. En voor statistisch betrouwbare uitspraken over bijvoorbeeld de rol van de vrouw in de reclame moet je niet alleen de advertenties met een vrouw erin gezien hebben, maar juist ook de advertenties waarin de vrouw geen rol speelt.
  • Wil je voldoende om een (vitrine)kast te vullen met conversation pieces'. Dat is een relaxte manier van verzamelen. Ik streef er zelf naar om mijn verzameling later zo te ordenen dat ik een aantal leuke mapjes heb met "de 20 mooiste advertenties met wereldbollen" of "de 20 mooiste advertenties met stereotiepe afbeeldingen van Japanners" om maar een dwarsstraat te noemen. 
P.S. Bij dat laatste kan ik dan weer aantekenen dat het "best veel" mapjes met 20 advertenties zullen worden. Bij de Grote Opruim Actie van de afgelopen maand heb ik de huidige thema's eens snel geinventariseerd. Ik zal ze in een volgende aflevering van deze blog opsommen, en dan meteen uitleggen waarom iets een thema is geworden.

donderdag 18 juli 2013

Panic (2)

Het opstellen van de hoofdcriteria (zie de vorige blog) voor al dan niet toevoegen van een advertentie aan het SROK Beeldarchief is natuurlijk een theoretisch begin, daarna komt de praktijk: hoe berg je het op? Gebruik je een kille nummer methode? Heel efficient: alles wat nieuw binnenkomt krijgt een volgnummer en wordt sequentieel gearchiveerd in bijvoorbeeld mappen. Om in dit systeem iets terug te kunnen vinden moet je een catalogus hebben. Natuurlijk hoeft dat geen digitale catalogus te zijn, een eenvoudig kaartsysteem werkt ook prima. Grote bibliotheken zoals de Koninklijke Bibliotheek en de Universiteitsbibliotheken werkten altijd al zo - 99,9% van de boeken stond opgeslagen in de magazijnen en in het kaartsysteem (later vervangen door de digitale catalogus) zocht je op welke boeken je wilde hebben, en vroeg die aan bij de balie.

De SROK webwinkel werkt net zo. Maar voor bezoekers aan de winkel en/of het beeldarchief moet er (ook) een ander systeem zijn - mensen vinden het nu eenmaal leuk om te kunnen "browsen", en zeker bij bijvoorbeeld uitzoeken van een decoratieve reclame voor aan de muur speelt "serendipity" (de S van SROK) een grote rol. Zelf heb ik natuurlijk ook met dat verschijnsel te maken - veel van de thema's waar ik in de loop van de tijd aparte mappen voor heb gemaakt, zijn min of meer bij toeval ontstaan. Zo viel het me bij het opbergen van een een grote stapel nieuw binnengekomen materiaal op dat er vlak achter elkaar vrouwen en kinderen (geen mannen!) met rood haar in de advertenties stonden afgebeeld. Voorheen zou ik die waarschijnlijk allemaal ondergebracht hebben in de algemene map "Vrouwen in de reclame" (c.q. "Kinderen in de reclame"), maar omdat het interessant leek dit wat verder uit te zoeken bestaat er nu ook een map "roodharigen".En inderdaad zitten er wel vrij veel jongens in die categorie, maar geen volwassen mannen. Of dit te maken heeft met 'culturele cliches' of dat het toeval is, geen idee (of liever gezegd, daar heb ik wel een idee over, maar ik kan dat niet staven met harde cijfers omdat het corpus daarvoor niet uitgebreid genoeg is).

Hiermee raken we meteen tot de kernvraag van deze manier van opbergen: hoe kies je de juiste categorie? Voorlopig werk ik met het criterium: in welke categorie voegt de advertentie het meeste toe aan het thema? welk van de thema's of onderwerpen die je kan terugvinden in de afbeelding komt het minst voor? In de voorbeelden hieronder zijn de mogelijke keuzes vet gedrukt en de uiteindelijke keuze onderstreept.

  • Een roodharig kind dat een watermeloen eet
  • Een negerin op rolschaatsen
  • Een neger (Moor) in een advertentie voor Albert Heijn of De Gruyter huismerk koffie
  • Een roze koelkast
  • ...
Een ander voordeel is dat door deze manier van opbergen een map 'te vol' kan raken - je kan dan ruwweg 2 dingen doen,  een nieuwe map pakken en daarin met het zelfde onderwerp verder gaan, of proberen een schifting te maken in de bestaande map: zijn er wellicht verdere onderverdelingen te ontdekken? Hebben bijvoorbeeld alle roodharige jongens ook sproeten? Of is dat alleen zo in Amerikaanse advertenties? Bestaat er in de themamap 'Telefoon' [advertenties waarin een telefoon afgebeeld is zonder dat de advertentie zelf iets met telefonie te maken heef] verschil tussen mannen en vrouwen (en kinderen) die een telefoon vasthouden? Het antwoord is overigens 'ja' - mannen worden afgebeeld in een zakelijke setting, terwijl vrouwen in 90% van de gevallen de telefoon pakken om een vriendin te bellen met het laatste nieuws over hoe goed het nieuwe wasmiddel werkt of hoe leuk het nieuwe behangetje staat.

Tenslotte speelt ook nog de volgende overweging mee: hoe veel is 'genoeg'?  Hierover meer in de volgende aflevering.

woensdag 17 juli 2013

Panic !

Wat doe je als je in je blog schrijft hoe druk je altijd bezig bent met ordenen en classificeren op het moment dat iemand aankondigt om eens in de diverse mappen te willen komen zoeken naar een bepaald onderwerp? Inderdaad, dan slaat de paniek toe .. is het allemaal wel zo netjes geordend als ik deed voorkomen, kan ik van te voren zeggen of er wel iets van dat onderwerp te vinden zal zijn? Dat valt in mijn geval wel mee, datgene dat geordend is, is goed toegankelijk.

Maar is het systeem dat ik hanteer voor opbergen wel geschikt voor de specifieke zoekactie van deze bezoeker? Zo is het in mijn systeem, dat vooral een inhoudelijke classificatie is, erg lastig (eigenlijk vrijwel onmogelijk) om snel zaken zoals "Franse advertenties uit de jaren 20" of "advertenties uit mijn geboortejaar, 1957" te vinden.

De volgende vraag is natuurlijk, is dat erg?

In het ideale geval is elke advertentie opgenomen in een database, netjes voorzien van alle mogelijke kenmerken waar iemand ooit op zou willen zoeken (datum, bron, formaat, merk, onderwerpen, afgebeelde personen, dieren en/of voorwerpen, thema's, kleur, etc.etc.). Voor een bescheiden verzameling is dat goed te doen, voor een grote verzameling is of veel tijd, of veel mankracht (lees: geld) nodig. Bij het opbouwen van mijn verzameling heb ik ontzettend veel tijd (en aardig wat geld) gestoken in het zoeken naar en kopen van partijen tijdschriften en kranten en het doorzoeken daarvan op "leuke", "mooie" en of "interessante" advertenties. Door de opkomst van het internet, met name Marktplaats, is de toevoer na 2005 explosief gegroeid. Omdat ik de verzameling ook commercieel exploiteer, is het zaak e.e.a. goed te ordenen; kopers zitten nu eenmaal niet te wachten op "ja, ik weet zeker dat ik daar iets van heb, maar waar ik dat in hemelsnaam opgeborgen heb ...".

Voor het commerciele gedeelte van de verzameling is dan ook een catalogus aanwezig, en die voldoet prima voor het doel. Echter, voor de eigen verzameling (het SROK Beeldarchief) was dat tot heden minder urgent en dus werden veel nieuwe aanwinsten opgeborgen in (nette) dozen met het idee die later eens uit te gaan zoeken.

De laatste tijd krijg ik steeds meer vragen over advertenties uit mijn eigen collectie zodat het nu wat dringerder wordt e.e.a. eens en voor al netjes op te bergen. Kortom, tijd voor een evaluatie van de opbergmethodiek.

Wat zijn nu eigenlijk de hoofdcriteria? Wat maakt een advertentie interessant genoeg om een plek te krijgen in het Beeldarchief? Gezien de hoeveelheid advertenties die in de loop der jaren verschenen is, is streven naar compleetheid onbegonnen werk en ook niet vreselijk zinvol, althans niet voor mijn doeleind. Natuurlijk is het voor nazaten van een familiebedrijf zoals Poppell (aanstekers) leuk om zoveel mogelijk over het familiebedrijf te verzamelen en zijn er zat mensen die het leuk vinden om als hobby bijvoorbeeld allerlei zaken van een aansprekend merk zoals Coca-Cola of Heineken te verzamelen. Bij het SROK Beeldarchief heb ik geprobeerd zoveel mogelijk te verzamelen volgens redelijke strenge principes. Dus geen uitputtende merkenverzamelingen (hoewel ik wel een zwak heb voor bijvoorbeeld merken zoals 7-UP).

Ik bewaar een advertentie als deze voldoet aan een van de volgende criteria:
  1. Hij is geillusteerd door een (bekende) illustrator (Cassandre, Rockwell, Savignac)
  2. Hij is 'mooi' vormgegeven; dat is natuurlijk vreselijk subjectief en dus ook niet uit te leggen aan bijvoorbeeld de handelaren bij wie ik veel tijdschriften koop.
  3. Hij valt onder een van de thema's (negers, vuurtorens, verkeerslichten) of onderwerpen (koelkasten, televisies) die ik verzamel voor het beeldarchief.
  4. Hij is karakteristiek voor een merk - door vormgeving (Byrrh) en/of tijdsbeeld (de huiselijke,tafereeltjes van D.E., samen rond de koffietafel en later samen voor de televisie), vanwege de datering van bijvoorbeeld verpakkingen, de introductie van nieuwe ingredienten en/of bereidingsmethoden (wanneer werd Coke Light geintroduceerd), etc.), vanweg een afbeelding van de fabriek op de advertentie, etc. 
Uiteraard rijst meteen de vraag, welke advertenties vallen daar dan niet onder? Dat zijn voornamelijk de typische "productadvertenties", een duidelijke foto van  het product, vergezeld van 'alledaagse' wervende tekst en vaak nadrukkelijke de prijs. Advertenties met "aanbiedingen" (nu 3 voor de prijs van 2, 10 cent korting op een pak koffie, etc.)  zijn daarvan een goed voorbeeld. Handig om te hebben bij studies naar bijvoorbeeld prijsniveau's van artikelen door de jaren heen, maar dat valt buiten mijn aandachtsgebied.

Nu moet een onderwerp verzameling ook geen "postzegelverzameling" worden, dus niet dwingend uitputtend zijn. Bij bijvoorbeeld auto's (maar dat geldt ook voor andere onderwerpen) is bijvoorbeeld de beginperiode het meest interessant, althans vanuit product-perspectief. Na de eerste pogingen het product te introduceren door een of enkele fabrikanten, slaat het opeens aan bij het grote publiek en komen er opeens allerlei fabrikanten die het product gaan maken, vaak in vele varianten. De meeste variaties "halen" het niet en verdwijnen van het toneel. Zo bestond de tegenwoordig steeds populairder wordende electrische auto ook al in de beginjaren van de automobiel. Gedurende deze periode is het interessant advertenties te verzamelen die de verscheidenheid van de producten en daarmee de creativiteit van de fabrikanten tonen. Ook zie je dan vaak dat producten opeens overal toegepast worden - kort na de uitvinding van de digitale horloges werden allerlei producten die helemaal niets met horloges te maken hadden opeens voorzien van zo'n led display. Gelukkidg verdween dat kort daarna weer. Iets dergelijks zag je ook na de introductie van rekenmachientjes - hartstikke handig, een portemonnee met ingebouwde rekenmachine :-). Na een aantal jaren convergeren de producten naar een min-of-meer standaardvorm en vanaf die periode kan de advertentie-verzamelaar zich dan concentreren op andere aspecten: vormgeving van de advertenties, creatieve teksten, pakkende slogans, etc. - aspecten dus die meer over het adverteren zelf gaan dan over het product. Ook zijn er vaak aardig cultuurhistorische trends af te leiden uit advertenties - zo is de vrouw als consument met een eigen budget voor niet-huishoudelijke producten een relatief "nieuw" verschijnsel.

Voldoende voor vandaag, een flinke lap tekst en geen enkele foto ... wordt dus vervolgd !